ଓଡ଼ିଆ ପକ୍ଷ: ଆମ ଅସ୍ମିତାର ଅନନ୍ୟ ପର୍ବ

ଭାଷା ହିଁ ଜାତିର ଜୀବନୀ ଶକ୍ତି। ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ତା’ର ମାତୃଭାଷାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ‘ଓଡ଼ିଆ’ର ଗୌରବକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ଏବଂ ନୂତନ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ଆଦୃତି ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ‘ଓଡ଼ିଆ ପକ୍ଷ’ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମ ଅସ୍ମିତା, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ସ୍ଵାଭିମାନର ଏକ ସମ୍ମିଳିତ ଉତ୍ସବ। ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟାଇଲେ ଓଡ଼ିଶାର ବୀରତ୍ୱ, କଳା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଗୌରବମୟ ଚିତ୍ର ଆଖି ଆଗରେ ନାଚିଉଠେ। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଅତୀତର ଗର୍ବରେ ବଞ୍ଚିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ଗୌରବକୁ ପାଥେୟ କରି ଏକ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବା ହିଁ ଆଜିର ଆବଶ୍ୟକତା। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସାକାର କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ‘ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ’ ପକ୍ଷରୁ ‘ଓଡ଼ିଆ ପକ୍ଷ ୨୦୨୬’ ର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି। ଏପ୍ରିଲ ୧ (ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ) ରୁ ଏପ୍ରିଲ ୧୪ (ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବା ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ୧୪ ଦିନ ହେଉଛି ଆମ ଇତିହାସ ଓ ପରିଚୟର ଏକ ମହାନ ପର୍ବ। ଏହା ସାଢେ଼ ୪ କୋଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଭାବନା ଏବଂ ଆତ୍ମସମ୍ମାନର ଏକ ସମ୍ମିଳିତ ଗଣ-ଆନ୍ଦୋଳନ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତିଟି କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଜୟଗାନ କରିବା ହିଁ ଏହି ମହାନ ପକ୍ଷର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

ଓଡ଼ିଆ ପକ୍ଷର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୁଏ ଏପ୍ରିଲ ୧, ‘ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ’ ରୁ। ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ଗଠିତ ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଯେଉଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା, ତାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଆମେ ଏହି ଦିନକୁ ଉତ୍ସବ ଭାବେ ପାଳନ କରୁ। ଏହା ପରେ ଏପ୍ରିଲ ୨ ରେ ‘ଖଡ଼ିଛୁଆଁ ଦିବସ’ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମର ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ଶିଶୁର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଶିକ୍ଷା ହିଁ ତାର ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ, ଯାହା ତାକୁ ନିଜ ମାତୃଭାଷା ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଆରମ୍ଭ ହିଁ ଜଣେ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ନାଗରିକ ଗଢ଼ିବାରେ ପ୍ରଥମ ସୋପାନ।

ଏପ୍ରିଲ ୩ ତାରିଖରେ ‘ଆମ ପୋଷାକ ଆମ ପରିଚୟ’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆମର ସମ୍ବଲପୁରୀ, ମଣିଆବନ୍ଧି ଓ ଖଣ୍ଡୁଆ ଭଳି ଅନନ୍ୟ ହସ୍ତତନ୍ତ ବସ୍ତ୍ରକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଆଦୃତ କରାଇବାର ଏକ ସଂକଳ୍ପ। ଜଣେ ଓଡ଼ିଆର ପରିଚୟ ତା’ର ପରିଧାନରୁ ହିଁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ। ଭାଷାକୁ ଅଧିକ ଶାଣିତ କରିବା ପାଇଁ ଏପ୍ରିଲ ୪ ରେ ‘ଓଡ଼ିଆରେ ନାମ ଫଳକ ଲେଖା ଅଭିଯାନ’ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି। ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ନିଜର ପରିଚୟ ଲେଖିବା କୌଣସି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତା ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ଆମର ମୌଳିକ ସ୍ୱାଭିମାନ। ଯେଉଁ ଜାତି ନିଜ ଭାଷାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ, ସେହି ଜାତିକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଗର୍ବର ସହ ଆଗକୁ ଆସିବା ଉଚିତ।

ଏପ୍ରିଲ ୫ ରେ ‘ଐତିହ୍ୟ ଗଣଦୌଡ଼’ ଯୁବଶକ୍ତିକୁ ଆମ ଗୌରବମୟ ଅତୀତ ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ଏକ ସେତୁ। ଆମର କୋଣାର୍କ ଓ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପଥରରେ ଖୋଦିତ ଏକ ଅମ୍ଳାନ ଗାଥା, ଯାହା ଆମର ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାକୁ ବିଶ୍ୱବିଦିତ କରିଛି। ସେହିପରି ଏପ୍ରିଲ ୬ ରେ ‘ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ’ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ତାର ସେବା ମନୋଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। “ସେବା ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ”—ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ନେଇ ଆମେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁନ୍ଦର ସମାଜ ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସ୍ୱଚ୍ଛତା ହିଁ ଏକ ସୁସଂସ୍କୃତ ଜାତିର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ।

ଏପ୍ରିଲ ୭ ର ‘ଶିଶୁ କଥା ଦିବସ’ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଗଳ୍ପ ଓ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛୁ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଶିଶୁ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଗଳ୍ପ ଶୁଣେ, ସେତେବେଳେ ତା’ ମନରେ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ଏପ୍ରିଲ ୮ ରେ ‘ରକ୍ତଦାନ ଅଭିଯାନ’ ସମାଜ ପ୍ରତି ଆମର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଏ। ମୁମୂର୍ଷୁ ରୋଗୀକୁ ରକ୍ତ ଦେଇ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଓଡ଼ିଆତ୍ମା ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ସାରତତ୍ତ୍ୱ। ରକ୍ତଦାନ ଭଳି ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ମାନବିକତାର ଏକ ନୂତନ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବା।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ସ୍କ୍ରିନ୍‌ଠାରୁ ଦୂରେଇ ବହି ସହ ଯୋଡ଼ି ହେବା ପାଇଁ ଏପ୍ରିଲ ୯ ରେ ‘ଆସ ବହିଟିଏ କିଣିବା’ ଅଭିଯାନ ଏକ ଯୁଗୋପଯୋଗୀ ପ୍ରୟାସ। ବହି ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଣ୍ଡାର। ଏପ୍ରିଲ ୧୦ ରେ ‘ଲୋକକଳା ପାଇଁ ଦିନଟିଏ’ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଆମେ ଆମର ପାଲା, ଦାସକାଠିଆ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ଭଳି ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦକୁ ସମ୍ମାନିତ କରୁଛୁ। ଏହି କଳା ହିଁ ଆମ ଜାତିର ଜୀବନ୍ତ ଇତିହାସ ଏବଂ ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ ହିଁ ଆମର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଆମର ଆଞ୍ଚଳିକ କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଧାରା ଅବ୍ୟାହତ ରହିବ। ଏପ୍ରିଲ ୧୧ ର ‘ଅମୃତଭିତ୍ତି ସାରସ୍ୱତ ସମାରୋହ’ ଆମର ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦିଗନ୍ତକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଶସ୍ତ କରେ। ଭାଷାର ଶାଣିତ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ସାହିତ୍ୟର ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆମର ଚିନ୍ତନକୁ ବିକଶିତ କରିପାରିବା।

ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ଏପ୍ରିଲ ୧୨ ର ‘ବନ୍ଦନୀୟ ବରପୁତ୍ର’ ଦିବସ। ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଓ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ଭଳି ମହାନାୟକଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ଆମେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ପରିଚୟ ପାଇଛୁ। ସେମାନଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିବା ହିଁ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଏପ୍ରିଲ ୧୩ ରେ ‘ଆମ ରୁଚି ଆମ ଖାଦ୍ୟ’ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଆମର ପାରମ୍ପରିକ ପଖାଳ, ଡାଲମା ଓ ପିଠାପଣାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାର ପ୍ରୟାସ କରୁଛୁ। ଆମର ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ପେଟ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଏହା ଆମ ଶରୀର ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିବେଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଶେଷରେ ଏପ୍ରିଲ ୧୪, ‘ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ’ ବା ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସହ ଏହି ୧୪ ଦିନିଆ ଯାତ୍ରାର ସମାପ୍ତି ଘଟୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହା ଶେଷ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ନୂତନ ବିଶ୍ୱାସ, ନୂତନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସଂକଳ୍ପର ଶୁଭାରମ୍ଭ। ପାଞ୍ଜି ପୂଜା ଓ ପଣା ସେବନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ବର୍ଷର ଆରମ୍ଭ କରିଥାଉ।

ଓଡ଼ିଆ ପକ୍ଷ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ଆମେ ଆମର ଅତୀତକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ୧୪ ଦିନ ଆମ ଭିତରେ ଥିବା ସୁପ୍ତ ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସୁଯୋଗ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗର ଏହି ପ୍ରୟାସ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସାମିଲ ହେବା ଏହି ଅଭିଯାନରେ ଏବଂ ସଂକଳ୍ପ ନେବା ଯେ ଆମେ ଓଡ଼ିଆରେ କହିବା, ଓଡ଼ିଆରେ ଲେଖିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ବିକଶିତ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଗଢ଼ିବାରେ ସହାୟକ ହେବା। ଜଣେ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଓଡ଼ିଆ ଭାବେ ନିଜର ପରିଚୟକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରିବା ହିଁ ଏହି ପକ୍ଷ ପାଳନର ପ୍ରକୃତ ସାର୍ଥକତା। ଆମର ଏହି ଏକତା ଓ ସଂହତି ହିଁ ଆଗାମୀ କାଲିର ସୁନ୍ଦର ଓଡ଼ିଶା ଗଢ଼ିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।