ବିଶ୍ୱ ଆଦିବାସୀ ଦିବସ

କଳାହାଣ୍ଡି,(ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ବିଷି): ବିଶ୍ୱ ଆଦିବାସୀ ଦିବସ ଅବସରରେ ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ଅଧିକାର, ଜଳ-ଜମି-ଜଙ୍ଗଲର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିଜ ମାଟିରେ ନିଜର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ‘ମା ମାଟି ମାଳି ସୁରକ୍ଷା ମଞ୍ଚ’ ପକ୍ଷରୁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଇଛି। ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳ, ଜମି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ କେବଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ଜୀବନ, ଜୀବିକା, ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସହ ଓତପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ମଞ୍ଚ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଅବସରରେ ମୈତ୍ରୀ କମ୍ପାନୀକୁ ବିରୋଧ କରିବା ସହ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ଅଧିକାରକୁ ଅଣଦେଖା କରି କୌଣସି ପ୍ରକଳ୍ପ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ସରକାରଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦିଆଯାଇଛି। ମଞ୍ଚ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦାବିପତ୍ରରେ ଆଦିବାସୀ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଅନୁସୂଚିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପେସା ଆଇନର ସଠିକ୍ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଗ୍ରାମସଭାକୁ କେବଳ ଏକ ଔପଚାରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୀମିତ ନରଖି ସ୍ଥାନୀୟ ଜମି, ଜଙ୍ଗଲ, ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ, ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଜନଜୀବନ ସମ୍ପର୍କିତ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଗ୍ରାମସଭାର ଭୂମିକା ଓ ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଦାବି ହୋଇଛି। ମଞ୍ଚର ମତରେ, ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳର ମାଟିରେ ଆଦିବାସୀ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ବସବାସ କରିଆସୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଜଙ୍ଗଲ ତାଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକାର ଆଧାର ଏବଂ ଯେଉଁ ପାହାଡ଼, ଝରଣା ଓ ନଦୀ ସହିତ ତାଙ୍କ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, ସେହି ସମ୍ପଦ ସମ୍ପର୍କରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ସମୟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ମତାମତ ଓ ଅଧିକାରକୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବିଶ୍ୱ ଆଦିବାସୀ ଦିବସକୁ କେବଳ ଉତ୍ସବ, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କିମ୍ବା ଶୁଭେଚ୍ଛା ବିନିମୟରେ ସୀମିତ ନରଖି ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ଅଧିକାର ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସଂକଳ୍ପର ଦିନ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଇଥିବା ମଞ୍ଚ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି। ମାଟି, ମାଳି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଆମର ଜୀବନର ଆଧାର; ଏହାର ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ଆମର ଅଧିକାର ନୁହେଁ, ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବୋଲି ମଞ୍ଚ ପକ୍ଷରୁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଛି। ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶକୁ ମଞ୍ଚ ବିରୋଧ କରୁନଥିବା ବେଳେ ବିକାଶର ନାମରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକା, ପରିବେଶ, ପାରମ୍ପରିକ ଅଧିକାର ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ବଳି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ମଞ୍ଚ ପକ୍ଷରୁ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ବିଶେଷକରି ମୈତ୍ରୀ କମ୍ପାନୀକୁ ନେଇ ଉଠିଥିବା ବିରୋଧରେ ମଞ୍ଚ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଆଶଙ୍କା, ଦାବି ଓ ଅଧିକାରକୁ ଅଣଦେଖା କରି କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପ୍ରକଳ୍ପ କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀ ସମ୍ପର୍କିତ ଯେକୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ମତାମତ, ଗ୍ରାମସଭାର ଭୂମିକା ଓ ଆଇନଗତ ଅଧିକାରକୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ବିଚାର କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ମଞ୍ଚ ଦାବି କରିଛି। ଏଥିସହ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଜମି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର, ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବିକା, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ସହ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ସୁଫଳ ଆଦିବାସୀ ପରିବାରଙ୍କ ନିକଟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦାବି ହୋଇଛି। ପତ୍ରରେ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗ୍ରାମସଭାର ଅଧିକାରକୁ ମଜବୁତ କରିବା, ପେସା ଆଇନର ମର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା, ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସହମତି ଓ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ସହ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ମଞ୍ଚର ଏହି ଅବସ୍ଥାନ ଆଜିର ବିଶ୍ୱ ଆଦିବାସୀ ଦିବସରେ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ବିକାଶ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଅଧିକାର, ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବେଶର ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ନୁହେଁ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସରକାର ଓ ପ୍ରଶାସନ କେମିତି ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ମଞ୍ଚର ନଜର ରହିବ ବୋଲି ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି। ଆଦିବାସୀ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା, ଜଳ-ଜମି-ଜଙ୍ଗଲର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଗ୍ରାମସଭାକୁ ସଶକ୍ତ କରିବାର ଦାବିକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱ ଆଦିବାସୀ ଦିବସରେ ‘ମା ମାଟି ମାଳି ସୁରକ୍ଷା ମଞ୍ଚ’ର ଏହି ସଂକଳ୍ପ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅଞ୍ଚଳର ସାମାଜିକ ଓ ଜନଆନ୍ଦୋଳନର ଦିଗକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।