ରଜ ଦୋଳି ଓ ପାନ: ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରାର ଅନନ୍ୟ ପରିଚୟ

କୋରାପୁଟ,  (ହେମନ୍ତ ପାଣିଗ୍ରାହୀ) : ଓଡ଼ିଶାର ଗଣପର୍ବ ଭାବେ ପରିଚିତ ରଜ ପର୍ବ ଆସିଲେ ଗାଁ ଠାରୁ ସହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସବମୁଖର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ରଜ ଦୋଳି, ପୋଡ଼ପିଠା, ନୂଆ ପୋଷାକ ସହିତ ପାନ ଏହି ପର୍ବର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଂଶ। ବିଶେଷକରି ଯୁବତୀ ଓ ମହିଳାମାନେ ରଜ ଦିନରେ ଦୋଳି ଖେଳିବା ସହ ପାନ ଖାଇ ପର୍ବର ଆନନ୍ଦକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିଥାନ୍ତି। ରଜ ଅବସରରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛରେ ରଙ୍ଗୀନ ଦୋଳି ବନ୍ଧାଯାଏ। ସକାଳରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁବତୀମାନେ ରଜ ଗୀତ ଗାଇ ଦୋଳି ଖେଳିଥାନ୍ତି। ଏହି ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ। ସେହିପରି ରଜ ପାନର ମଧ୍ୟ ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ। ସୁଗନ୍ଧିତ ମସଲା, ଗୁଆ, ଚୁନ ଓ କଥା ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାନ ରଜ ପର୍ବରେ ଅତିଥି ଆପ୍ୟାୟନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଧ୍ୟମ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ପାନ ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରାର ଏକ ପୁରାତନ ରୀତି। ଆଧୁନିକତାର ପ୍ରଭାବ ସତ୍ତ୍ୱେ ରଜ ଦୋଳି ଓ ପାନର ପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ନିଦର୍ଶନ। ରଜ ଦୋଳିର ଝୁଲା ଓ ପାନର ସୁଗନ୍ଧ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସବମୁଖର କରି ରଖିଛି।