ଶ୍ରମିକ କୋଡ୍ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଜୀବନରେ ଏହାର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ

ମହେନ୍ଦ୍ର ପରିଡା

ଭାରତରେ ନୂତନ ଶ୍ରମ କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ଯଥା ମଜୁରୀ କୋଡ୍, ଶିଳ୍ପ
ସମ୍ପର୍କ କୋଡ୍, ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା କୋଡ୍ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି କୋଡ୍ – ଏହାକୁ ସରକାର ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ସଂସ୍କାର ଭାବରେ ପ୍ରଚାର କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ, ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଅଧିକାରକୁ କ୍ଷୟ କରି ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରୁଛି, ଯାହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଶୋଷଣପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଛି। ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ୨୯ଟି ପୁରୁଣା ଆଇନ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଅର୍ଜିତ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିଦେଇଛି।ପ୍ରଥମେ, ଚାକିରି ସୁରକ୍ଷାର କ୍ଷୟ। ଶିଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କ କୋଡ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଛଟେଇ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ଅନୁମତିର ସୀମାକୁ ୧୦୦ରୁ ୩୦୦ ଶ୍ରମିକକୁ ବଢ଼ାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ମାନେ ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ଏବେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଛଟେଇ କରିପାରିବେ, ଯାହା ଚାକିରିର ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ। ଶ୍ରମିକମାନେ ଏବେ ଅଧିକ ଅସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଯିବେ, କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ଲେବର୍ରେ ପରିଣତ ହେବେ ଏବଂ ସର୍ଭାଇଭାଲ୍ ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରିବେ। ଏହା କେବଳ ଏକ ସଂସ୍କାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦୟ ବଜାରର ଦୟାରେ ଛାଡ଼ିଦେବାର ଏକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର। କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଆଇଟି ସେକ୍ଟରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପିଙ୍କ୍ ସ୍ଲିପ୍ ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍ ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଆହୁରି ବଢ଼ିବ, ଯାହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଯୁବକଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଅନ୍ଧକାରମୟ କରିଦେବ।
ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ଟ୍ରେଡ୍ ୟୁନିୟନ୍ ଏବଂ ସାମୂହିକ ବାର୍ଗେନିଂର ଦୁର୍ବଳତା। ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ଟ୍ରେଡ୍ ୟୁନିୟନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଛି। ଧର୍ମଘଟ କରିବା ପାଇଁ ୧୪ ଦିନର ନୋଟିସ୍ ଏବଂ କନ୍ସିଲିଏସନ୍ ସମୟରେ ନିଷେଧ ଭଳି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବାଦର ଅଧିକାରକୁ ଛିନ୍ନ କରିଦେଉଛି। ଏହା ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାରର ହନନ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାକ୍ କରିଦେବାର ଏକ ଉପାୟ। ଟ୍ରେଡ୍ ୟୁନିୟନ୍ଗୁଡ଼ିକର ସଦସ୍ୟତା ଏବଂ କଭରେଜ୍ ପୂର୍ବରୁ କମ୍ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ତାକୁ ଆହୁରି କ୍ଷୟ କରିବ। ଫଳରେ, ଶ୍ରମିକମାନେ ମଜୁରୀ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ କମ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବ।
ତୃତୀୟରେ, ମଜୁରୀ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷାର ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତତା। ମଜୁରୀ କୋଡ୍ରେ ଫ୍ଲୋର୍ ୱେଜ୍ ଭଳି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରଣା ରହିଛି, ଯାହା ମିନିମମ୍ ୱେଜ୍ରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ କମ୍ ଲାଭ ଦେବ। ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା କୋଡ୍ ୧୦ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଥ୍ରେସହୋଲ୍ଡ୍ ରଖିଛି, ଯାହା ଅସଂଗଠିତ ସେକ୍ଟରର ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ବାଦ୍ ଦେଉଛି। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ବିଫଳତା, କାରଣ ଭାରତରେ ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ରମିକ ଅସଂଗଠିତ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରତାରଣା, ଯାହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୋଷଣର ଶିକାର କରିବ।
ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ‘ବିଜନେସ୍ କରିବାର ସହଜତା’ ବଢ଼ାଇବା, କିନ୍ତୁ ଏହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର କଷ୍ଟରେ ହୋଇଛି। ଟ୍ରେଡ୍ ୟୁନିୟନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ‘ଶ୍ରମିକ ବିରୋଧୀ’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପ୍ରତିବାଦ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଶୋଷଣକୁ ଆଇନଗତ ରୂପ ଦେଉଛି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତାକୁ ସ୍ଥାୟୀ କରୁଛି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଧୀନତାକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଭାବରେ ଉତ୍ସବ କରୁଛି। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଧୋକା, ଯାହା ଭାରତର ଶ୍ରମିକ ବର୍ଗକୁ ଅଧିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟରେ ଧକ୍କା ଦେବ। ସରକାରକୁ ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ନଚେତ୍ ଶ୍ରମିକମାନେ ଆହୁରି ବଡ଼ ସଂଘର୍ଷର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ।